2-nji ýanwar | ORIENT. Täze ýylyň başlangyjy elmydama özünde täzelenişe garaşyşlaryny we gowulyga bolan umydy saklaýar. 2026-njy ýyl üçin bu aýratyn möhümdir, sebäbi geçen ýyl ählumumy wakalara, ykdysady we geosyýasy çagyryşdan doly boldy.

Emele gelen şertlerde üç sany öňdebaryjy döwlet — ABŞ, Russiýa we Hytaý — dünýä syýasatynyň ugruny kesgitleýän esasy güýç merkezleri bolmagynda galýarlar.

31-nji dekabrda ýary gijede gadam basan ýylymyz nähili bolar?

Umytlaryň we özgerişleriň ýyly

Dünýäniň iri döwletleriniň Liderleriniň Täze ýyl gutlaglary — diňe bir hoşallyk we arzuw sözleri däl-de, eýsem her bir döwletiň içeri we daşary syýasatyny kemala getirýän ileri tutulýan ugurlaryň, gymmatlyklaryň we strategik maksatlaryň beýanydyr.

Okyjy üçin bu ýüzlenmeleriň haýsy ugurlary beýän edýändigini we olaryň 2026-njy ýylda her bir ýurduň hem-de her bir ynsanyň durmuşyna täsir etjek ählumumy proseslere nähili düşünmäge ýardam edýändigini görmek möhümdir.

Bu neşiriň esasynda Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň we HHR-iň Başlygy Si Szinpiniň resmi metbugatda çap edilen Täze ýyl gutlaglarynyň tekstleri, şeýle hem ABŞ-nyň Prezidenti Donald Trampyň Floridadaky Mar a Lago rezidensiýasynda Täze ýyl baýramçylygy wagtynda žurnalistleriň soraglaryna beren jogaplary ýatyr.

ABŞ: Parahatçylyk we ynam

Prezident Donald Trampyň Mar a Lagodaky rezidensiýasyndan Täze ýyl gutlagy parahatçylyk we öz ýurdunyň kuwwatyna ynamyň daşyndaky pikirlerine esaslanýar. Ýüzlenmäniň esasy mazmuny — “Ýer ýüzündäki parahatçylyk” (Peace on Earth) — şol bir wagtyň özünde-de optimizmiň we ABŞ-nyň strategik garaýyşlarynyň nyşanydyr.

Donald Tramp Amerikanyň dünýäde durnuklylygyň şerti hökmünde ornunyň möhümdigini nygtaýar. Şol bir wagtyň özünde ýüzlenme janly we media häsiýetli bolup, diňe ABŞ-nyň raýatlaryna däl, eýsem bütin dünýä bileleşigine niýetlenendir.

Ýurduň içinde Donald Tramp jemgyýetiň güýjüne we jebisligine, ählumumy çagyryşlaryň şertinde liderligi saklamagyň we taýýarlygyň zerurdygyna ünsi çekýär.

Okyjy üçin bu ýüzlenme Birleşen Ştatlaryň dünýädäki ornuny işjeň parahatçylyk dörediji we şol bir wagtyň özünde öz howpsuzlygynyň şerti hökmünde görýändiginiň alamaty bolup hyzmat edip biler.

Çykyşyň aýratynlygy onuň emosional taýdan düşnükliligidir: Donald Tramp optimizmi öz strategik ileri tutýan ugurlaryna bolan berk ynamy bilen utgaşdyryp, her bir diňleýji bilen şahsy dialog duýgusyny döretmäge çalyşýar.

Russiýa: bitewülik we durnuklylyk

Wladimir Putiniň Täze ýyl ýüzlenmesi adaty resmi häsiýeti we jemgyýetiň içindäki jebislige gönükdirilmegi bilen tapawutlanýar.

Esasy pikir — ýurda bolan ynam we onuň geljegi üçin her bir raýatyň jogapkärçiligi. Wladimir Putin ahlak durnuklylygyna, maşgalalara, harby gullukçylara we durmuş ugurly institutlaryna berilýän goldawa ünsi çekýär.

Ýüzlenmede milli däp-dessurlary we medeni gymmatlyklary gorap saklamak pikiri aýratyn orun eýeleýär. RF-iň Prezidentiniň pikirine görä, hut şol gymmatlyklar ýurduň ruhy binýadyny düzýär we kynçylyklary ýeňip geçmäge kömek edýär.

Okyjylar üçin bu ýüzlenme Russiýanyň umumy maksatlara ýetmek ugrunda bilelikdäki tagallalara taýýar bolan durnukly we jebis jemgyýet hökmünde keşbini görkezýär. Russiýanyň Lideriniň çykyşy ýene bir gezek içerki bitewüligiň milli güýjiň binýady bolup durýandygyny hem-de daşarky we içerki çagyryşlaryň şertlerinde raýatlaryň abadançylygyny üpjün etmegiň esasy usulydygyny tassyklaýar.

Hytaý: ösüş we hyzmatdaşlyk

Si Szinpiniň Täze ýyl ýüzlenmesi 2025-nji ýylda ýurduň gazanan üstünlikleriniň synyny 2026-njy ýyl üçin geljek baradaky garaýyş bilen utgaşdyrýar. Esasy üns ykdysady we tehnologik ösüşe, durmuş durnuklylygyna hem-de halkara hyzmatdaşlygyna berilýär.

Çykyşda 14-nji bäşýyllygyň tamamlanandygy we 15-nji bäşýyllygyň başlanandygy nygtalýar, şeýle hem özgertmeler, innowasiýalar we ählumumy hyzmatdaşlyk babatda täze maksatlar kesgitlenýär.

Si Szinpin ýüzlenmesini hem içerki diňleýjilere, hem-de halkara bileleşigine gönükdirip, Hytaýyň durnukly ösüşine we ählumumy syýasatda işjeň orun eýelemäge bolan ynamyny görkezýär.

Okyjy üçin Hytaýyň içerki üstünlikleriň göni daşarky hyzmatdaşlyk bilen baglanyşyklydygyny nygtamak bilen, öz geljegini milli ösüşi halkara derejesindäki açyklyk bilen utgaşdyrmakda görýändigine düşünmek zerurdyr.

Bu çykyş strategik häsiýete eýe bolup, şol bir wagtyň özünde pragmatizmi we uzak möhletli garaýşy beýan edýär.

Çemeleşmeleri deňeşdirmek

Bu üç ýüzlenmäni deňeşdirip, dünýäniň iri döwletleriniň Liderleriniň geljege bolan ynamyny görkezýändiklerini, emma munuň üç dürli garaýyş arkaly beýan edýändigi gömek bolýar.

ABŞ ählumumy wezipelere hem-de ýurduň dünýäde parahatçylygy üpjün etmekdäki ornuna ünsi jemleýär.

Russiýa içerki jebislige, milli durnuklylyga we ruhy gymmatlyklara aýratyn ähmiýet berýär.

Hytaý ösüşi, innowasiýalary we halkara hyzmatdaşlygyny utgaşdyryp, milli ösüşiň ählumumy proseslerden aýry bolup bilmejekdigini görkezýär.

Dünýäniň iri döwletleriniň Liderleriniň üçüsiniň hem ýüzlenmeleri durnuklylygy, raýatlaryň abadançylygyny üpjün etmäge we öz ýurtlarynyň dünýä giňişligindäki ornuny berkitmäge bolan ymtylyşy görkezýär.

Olaryň her biri döwletiň saýlap alan öz ýoluny şöhlelendirýär, emma bilelikde olar 2026-njy ýylda dünýäni kesgitlejek ugurlara toplumlaýyn düşünje berýär.

Okyjy üçin näme möhüm?

ABŞ-nyň, Russiýanyň we Hytaýyň Liderleriniň Täze ýyl ýüzlenmeleri – bu diňe baýramçylyk sözleri däl. Olar strategik görkezmeleri berýärler we giň halk köpçüligine öz ýurtlarynyň ileri tutulýan ugurlaryny we olaryň ählumumy proseslere täsirini düşünmäge kömek edýärler.

Okyjy üçin bu ýüzlenmelere düşünmek haýsy gymmatlyklaryň we ugurlaryň dünýä syýasatyny kemala getirjekdigini, serişdeleriň nähili paýlanjakdygyny, şeýle hem döwletleriň 2026-njy ýylyň çagyryşlaryna we mümkinçiliklerine nähili jogap berjekdiklerini görmäge mümkinçilik berýär.

Bu ýüzlenmeler — dünýäniň ählumumy görnüşinde ugur tapmaga kömek edýän özboluşly kompasdyr. Olar her bir ýurduň strategik ornunyň onuň içerki durnuklylygy we halkara meýdançasynda işjeň hereket etmek ukyby bilen ýakyndan baglanyşyklydygyna düşünmäge ýardam berýär.

Bekdurdy AMANSARYÝEW,

Türkmenistanyň DIM-niň HGI-niň Strategiki barlaglar boýunça ylmy merkezi